(ရည်ညွှန်းစာ။ သာရမဥ္ဇူသာမိုးကောင်းစေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ဂေါပကအဖွဲ့မှ ပေးပို့ထားသော မှတ်တမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။) သဲကုန်းမြို့ဟောင်းဒေသသည် ဗုဒ္ဓသာသနာအစောဆုံးရောက်ရှိပြီး စာပေယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း လည်း မြင့်မားနေကြောင်းလည်း သိရပါသည်။ သာရမဉ္ဇူသာမိုးကောင်းစေတီသည်လည်း ရှေးဟောင်းစေတီ တစ်ဆူဖြစ်ပါသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်သမိုင်းကြောင်းအရ ပျုခေတ်ကစေတီ(၃)ဆူတည်ထားခဲ့ရာ ကျောင်း ကုန်းရွာထိပ်စေတီကိုမဉ္ဇူဟုခေါ်ပြီး ထန်းရင်းရွာရှိစေတီငယ်ကို သာရဟုခေါ်ကာ မိုးကောင်းကျောင်း တိုက် နားရှိ စေတီကို မိုးကောင်းစေတီဟု ခေါ်ဆိုကြောင်းသိရပါသည်။ မိုးကောင်းစေတီကို နှစ်ကာလ ကြာအောင်ပင် ပြုပြင်မွမ်းမံသူမရှိဘဲ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းတို့ကြားတွင် ရှိနေသောစေတီပျက်ငယ်ကို လူအမည်ဦးရွေလုံး(ခေါ်) ဘုန်းကြီးတစ်ပါဦးဆောင်ကာ ဒါယကာ/ဒါယိကာမများ အင်အားဖြင့် ဉာဏ်တော် အတောင်(၂၀)ထိအောင် ပြုပြင်တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပါသည်။ ၁၂၄၈-ခုနှစ်တွင် သဲကုန်းမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၉-ခု၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၇၉-ခု မြို့သစ်စတည် ထောင်ခဲ့ပြီး မြို့ပိုင် ဦးကြည် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါသည်။ မြို့ပိုင်ဦးကြည်ဦးဆောင်ကာ အများပြည်သူတို့စုပေါင်း ကောင်းမှုဖြင့် ဉာဏ်တော်အမြင့်(၅၈)တောင် (၄)သစ်လုံးပတ်တော်(၃၈)တောင်(၈)သစ်အောက်ခြေပတ်လည် (၁၀၆)တောင် (၅)မိုက်ရှိသောစေတီကြီး ပြုပြုင်မွမ်းမံကာ ကုန်းတော်ရင်ပြင်တော်ကိုလည်း ချဲ့ထွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ သာရမဉ္ဇူသာမိုးကောင်းစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပါသည်။