(ရည်ညွှန်းစာ : သမိုင်းဝင်ဆုတောင်းပြည့်ရွှေမျက်မှန်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး”၏ ဂေါပကအဖွဲ့မှ ပေးပို့ထားသော မှတ်တမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။) ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ( အနောက်ပိုင်း )၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့တွင် ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူ လျက်ရှိသော “သမိုင်းဝင်ဆုတောင်းပြည့်ရွှေမျက်မှန်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး”သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွှေမျက်မှန် တပ်ဆင်ပူဇော်ထားသည့် တစ်ဆူတည်းသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ် ကြီးဖြစ်၍ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလူသိများသော ဘုရားကြီးဖြစ်ပါသည်။ ပျူခေတ်နှောင်း၊ သရေခေတ္တရာမင်းအဆက်ဆက် တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး နှင့် ဗိဿနိုးမိဖုရားနှင့် စန္ဒာဒေဝီမိဖုရားတို့သည် ဘီစီ ( ၅ ) ရာစုအတွင်း ရွှေတောင်မြို့အနောက် တောင်ယွန်းယွန်းရှိ ရွှေနတ်တောင်စေတီတော်မြတ်ကြီးကို အသစ်ထပ်မံပြုပြင် ပူဇော်ဖူးမျှော်ပြီး အပြန် ခရီးတစ်ထောက်အဖြစ် ယခု တည်ကုန်းဟု ခေါ်ဆိုသော အရပ်၌ ညအိပ် ရပ်နားခဲ့သည်။ ဗိဿနိုးမိဖုရားကြီးသည် ညဉ့်အခါ တည်းခိုရပ်နားစဉ် အိပ်မက် မြင်မက်ခဲ့သည် ။ မိမိတို့တည်းခို သောနေရာ၏ အနောက်မြောက်ယွန်းယွန်းအရပ် တစ်နေရာ၌ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ဖူးမျှော် ရကြောင်းအိပ်မက်မြင်မက်သည်ကို နံနက်မိုးသောက်သောအခါ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးထံ အကြောင်း စုံ လျှောက်ထားရာ မင်းကြီးလည်း မိဖုရား ၊ မှူးမတ် ၊ ပရိတ်သတ်တို့နှင့် ယင်းနေရာကို ကြွရောက် ရှာဖွေကြလေသည်။ ယခု ရွှေမျက်မှန် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး တည်ထားကိုးကွယ်လျှက် ရှိသော နေရာ ဖျောက်ဆိပ်ကုန်း (ယခု-သိမ်ကုန်း)သို့ရောက်သောအခါဘုရားရောင်ခြည်တော်ကဲ့သို့ အရောင်မျိုးစုံ ဝင်းလက်၍ကောင်းကင်သို့ရောင်စဉ်များဖြာထွက်သွားသည်ကို မင်း၊မိဖုရား၊မှူးမတ်နှင့်ပရိတ်သတ် တို့ မြင်တွေ့လိုက်ရသဖြင့် မိမိတို့ဘုရားတည်ပြီးကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုလုပ်ရန်အတွက် နတ်ကောင်း နတ်မြတ်များက ပြသခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကာဤရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးကို မဟာသက္ကရာဇ် (၂၅၀)ခုနှစ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ (ထိုစဉ်က ရွှေမျက်မှန်တပ်ဆင်ထားခြင်းမရှိ သေးပါ။) ဤကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး တည်ထားပူဇော်ပြီး မကြာသောကာလတွင် ဒွတ္တဘောင် မင်းတရားကြီး၏ နတ်မျက်စိအလင်းရောင် ကွယ်သွားရာ ပညာရှိမှူးမတ်များအား ဗေဒင်ကိန်းခန်း များ တွက်ချက်ကြည့်စေသောအခါ မင်းကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး၌ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး၏ မျက်လုံးတော်နှင့် လိုက်ဖက်ညီသော မျက်လုံးတော်ပုံသဏ္ဍာန်နှင့် တူညီ သည့် မှန်တစ်စုံကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းပါက မင်းကြီး၏ နတ်မျက်စိအလင်းရောင်ပြန်လည်ရရှိနိုင် မည်ဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားကြသဖြင့် မှန်တစ်စုံကို မင်းကြီးက ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်၌ ဆက်ကပ် လှူဒါန်းရာ မင်းကြီး၏ နတ်မျက်စိအလင်းပြန်လည်ရရှိခဲ့လေသည်။